Socratisch gesprek

Medewerkers van de Stichting Leren Filosoferen zijn ook Socratisch gespreksleiders. Een Socratisch gesprek is een filosofisch gesprek waarin de gespreksdeelnemers worden uitgedaagd om hun eigen kennis en ervaring te onderzoeken, aan de hand van een door henzelf gewenste uitgangsvraag. Het is dus een zelfonderzoek, dat bijdraagt aan je zelfontwikkeling en zelfkennis.

 

Het Socratisch gesprek vraagt een serieuze inspanning van de wil. Deelnemers worden aangesproken op hun discipline tot onderzoek, niet op hun vaardigheid tot redeneren. Het hoogste doel van dit soort gesprekken is volgens Socrates: ‘een goed en verstandig mens worden’, met als belangrijkste eigenschappen: morele kwaliteit & psychische autonomie

”…uiteindelijk kom je terecht in een positie waarin je verantwoording
moet afleggen over jezelf, over de manier waarop je leeft en over het
leven dat je tot dusver hebt geleid…”

Fases van het Socratisch gesprek:

  1. Thema & vragenaan de hand van een thema waarover de deelnemers willen filosoferen worden een aantal interessante vragen geformuleerd.
  2. Keuze van de vraag: Een van de geformuleerde vragen wordt de uitgangsvraag voor het socratisch gesprek. De deelnemers kiezen deze vraag gezamenlijk (iedereen moet instemmen!).
  3. Voorbeelden: De deelnemers bedenken een voorbeeld/ervaring uit hun eigen leven, die betrekking heeft op de gekozen uitgangsvraag. Iedere deelnemer schrijft zijn/haar voorbeeld kort op. De deelnemers wisselen hun persoonlijke ervaring onderling uit en krijgen de gelegenheid op elkaar te reageren en elkaar vragen te stellen.
  4. Keuze van één voorbeeld/ervaring: Gezamenlijk wordt één ervaring/voorbeeld gekozen. Vervolgens worden de volgende vragen aan de voorbeeldgever gevraagd: ‘Wat is er precies gebeurd?’, ‘Hoe reageerde je?’ ‘Wat dacht je?’, ‘Hoe voelde je je?’. Er wordt ook nagegaan wat de relatie is met de uitgangsvraag. 
  5. VerhelderingDe deelnemers krijgen de gelegenheid om nog meer vragen te stellen over het gekozen voorbeeld, om de situatie nog beter te verhelderen, maar ook om zich beter in te kunnen leven/in de situatie te kunnen verplaatsen. 
  6. Leef je in – kernbewering - regels – principes: Door het stellen van de volgende vragen worden de deelnemers geholpen zich in de situatie van de voorbeeldgever te verplaatsen: ‘Hoe zou jij je voelen in deze situatie?’, ‘Wat zou jij denken?’ ‘Wat zou jij doen?’. Laat de deelnemers de volgende zin (kernbewering) afmaken/opschrijven: Toen … (hittepunt) deed/dacht/voelde ik …, want … . Vervolgens worden de deelnemers gevraagd hun kernbewering uit te spreken. Ook wordt ze gevraagd naar de regel (rechtvaardiging) die uit die bewering gehaald kan worden. Zijn er ook levensinzichten (principes) uit die regels te formuleren? (principe = een overtuiging hoe het leven volgens jou in elkaar zit).
  7. Conclusie & evaluatie: De gespreksleider vraagt de deelnemers naar de essentie van het gesprek, en wat ze hebben geleerd. De gespreksleider rondt het gesprek af, liefst met een korte samenvatting.

 

Bovenstaande fasering van het Socratisch gesprek is de fasering zoals deze kan worden toegepast in allerlei situaties voor allerlei doelgroepen met de meest uiteenlopen doeleinden. De duur van Socratische gesprekken (van 50 minuten tot 12 uren) is afhankelijk van uw wensen en eisen. Informeer naar onze mogelijkheden via het contactformulier.