Hoe filosoferen?

Er zijn verschillende manieren om een filosofisch gesprek te voeren. De vorm en duur van een filosofisch gesprek zijn afhankelijk van de doelgroep en de beschikbare tijd. Ieder filosofisch gesprek begint met een voor alle deelnemers betekenisvolle uitgangsvraag. Deze vraag vormt de rode draad van het gesprek. Verder is het van groot belang dat alle gespreksdeelnemers de vraag willen onderzoeken én in staat zijn om uit eigen ervaring de vraag te overdenken en (dus) te beantwoorden. Andere belangrijke onderdelen van ieder filosofisch gesprek zijn:

- begripsverheldering: het gezamenlijk zoeken naar de betekenis van een begrip, al dan niet aan de hand van ervaringen van de deelnemers;
- voorbeeld uit eigen ervaring: de deelnemers zoeken naar een antwoord op de uitgangsvraag aan de hand een of meerdere voorbeelden van werkelijk plaatsgevonden ervaringen uit hun eigen leven;
- vooronderstellingen onderzoeken: het onderzoeken van je eigen of andermans gedachten/overtuigingen, als ook het fundament van die veronderstelde kennis;
- evaluatie: aan het einde van ieder filosofisch gesprek wordt gereflecteerd op het gesprek met (o.a.) de volgende vraag: ‘Wat heb je van dit gesprek geleerd?’

Andere belangrijke regels voor een goed filosofisch gesprek:
• Stel elkaar vragen en geef elkaar denkruimte. Een filosofisch gesprek is een vorm van langzaam denken gericht op diepgang.
• Behandel elkaar integer en met respect; waardeer ieders inbreng!
• Wees nieuwsgierig naar gedachten van anderen, sta open voor nieuwe inzichten en veroordeel andermans gedachten niet.
• Spreek vanuit jezelf. Doe geen beroep op wat anderen/autoriteiten hebben gezegd of geschreven en spreek niet over algemeenheden (‘ik vind’ i.p.v. ‘men zegt …’ of ‘in dat boek staat …’).
• Probeer niet gericht te zijn op oplossingen. Onderzoek de onderliggende redenen, waarden of visies van een probleem of oplossing.