Filosoferen
Het oogmerk van de Stichting Leren Filosoferen is de filosofie toegankelijk maken voor een breed publiek. Eerst en vooral willen wij een vaardigheid overbrengen: het zelf kunnen ondervragen van, reflecteren op en bekritiseren van de vooronderstellingen die ten grondslag liggen aan de overtuigingen van jezelf of die van anderen. Deze basale vaardigheden kunnen ons in de richting van een antwoord sturen. Dit is ook de letterlijk betekenis van filosofie: het verlangen naar wijsheid.

Filosofische teksten
Een van de manieren van het leren filosoferen is de confrontatie aan te gaan met de werken van de grootmeesters zelf, door het lezen van de werken van de antieke Griekse filosofen zoals Plato of Aristoteles, van de moderne filosofen als Kant of Hegel, of zelfs van de filosofen van vandaag: Derrida, Wittgenstein en Habermas. Indien de toegang tot de filosofie langs deze weg wordt gezocht, is het mogelijk dat de niet-geïnitieerde lezer op belemmeringen stuit; de weerbarstigheid van het filosofisch jargon kan hem of haar esoterisch voorkomen. De Stichting Leren Filosoferen wil deze belemmeringen opheffen: door het samen lezen, onder professionele begeleiding, van een filosofisch werk leert men het filosoferen zelf. Hieronder een kleine greep uit ons aanbod van filosofische teksten die, onder begeleiding van een van de medewerkers van de Stichting Leren Filosoferen, bestudeerd kunnen worden (close reading):

Jacques Derrida – Of Grammatology
Jacques Derrida (El-Biar, Algerije, 1930- Parijs 2004) vergaarde faam met zijn methode van de deconstructie. In maatschappelijke discussies pleegt men tegenstellingen te gebruiken zoals man – vrouw, allochtoon – autochtoon, conservatief – progressief, kunst – kitsch. De methode van de deconstructie bestaat erin deze tegenstellingen aan een kritische geschiedkundige analyse te onderwerpen. D.m.v. deze analyse kunnen wij leren hoe onze manier van denken wordt beheersd door een voorkeur voor een van de kanten van een tegenstelling. In zijn hoofdwerk Of Grammatology herleidt Derrida deze tegenstellingen tot de meest fundamentele: die tussen spraak en schrift. Aan de hand van tal van historische voorbeelden laat Derrida zien hoe de Westere manier van denken gedomineerd werd door een privilege van de spraak boven het schrift.  Door het lezen van de tekst leren wij niet alleen veel over onze eigen manier van denken - de tekst biedt ook een panoramisch overzicht van de geschiedenis van de Westerse filosofie.

Martin Heidegger – Zijn en Tijd
In Zijn en Tijd presenteert Martin Heidegger (Messkirsch, Duitsland, 1889- Freiburg 1976) zijn antwoord op wat hij als de meest prangende menselijke vraag beschouwt: de vraag naar de zin van het zijn. Alvorens de tijd als voorlopig antwoord aan te wijzen, ontwikkelt de filososoof een volstrekt eigen manier van uitdrukken, waarin hij de taal tot zijn uiterste probeert te dwingen. Hoewel het een moeilijke, vaak scholastiek aandoende tekst betreft, staat dit werk tegelijkertijd bol van thema’s die ieder mensenleven domineren: Angst, dood, schuld, geweten en de vraag naar een zinvol, authentiek leven.

René Descartes – Meditaties
De meditaties van Descartes (La Haye en Touraine 1596 – Stockholm 1650) zijn voor iedere beginnende filosoof verplichte kost: voor het begrip van vrijwel elke filosoof na hem is bekendheid met Descartes, zijn doelstellingen en zijn methode onoverkomelijk. Als dit al niet reden genoeg is om de Meditaties grondig te lezen, dan is de prachtige stijl waarvan de grondlegger van de moderne filosofie zich bedient reden te over. De vraag in de Meditaties is die naar zekere kennis. Om deze te bereiken nodigt Descartes de lezer uit al zijn overtuigingen in twijfel te trekken. Aan het eind van deze reis vinden wij volgens Descartes onze enige rotsvaste overtuiging: cogito ergo sum, ik denk dus ik ben.

Friedrich Nietzsche – Voorbij Goed en Kwaad/ De genealogie van de Moraal
Friedrich Nietzsche (Roecken 1844- Weimar 1900), ook wel de filosoof met de hamer genoemd, is een denker die mensen boos, vrolijk, verdrietig of bang zal maken. Hij provoceert en shockeert, divergeert en parodieert - hij zal echter niemand onberoerd laten. In het tweeluik Voorbij goed en kwaad/ De genealogie van de moraal stelt hij de vraag naar het ontstaan van de moraal. Volgens Nietzsche moet deze geschiedenis worden begrepen als een strijd om de macht tussen zwakken en sterken, tussen heren en slaven. Hoewel Nietzsche een uiterst begaafd stilist was, zijn zijn teksten omgeven door prikkeldraad; ze staan vol met valkuilen en dubbele bodems die de lezer op het verkeerde been proberen te zetten. Een lezing van zijn twee meest toegankelijke werken is een uitstekende inleiding in het werk van deze controversiële denker.

Organisatie van een leesgroep
Een leesgroep bestaat uit minimaal zes en maximaal twaalf deelnemers die een aantal keer bijeen willen komen om een filosofisch werk gezamenlijk te onderzoeken/filosofisch te beschouwen. Een of twee deelnemers zijn verantwoordelijk voor de organisatie van de leesgroep. Deze personen zoeken een geschikte locatie, ze zorgen voor promotie/voldoende deelnemers en voor overeenstemming onder de deelnemers over de volgende zaken:
- het filosofisch werk dat wordt bestudeerd (alle werken zijn bespreekbaar!)
- het aantal bijeenkomsten en de duur van de bijeenkomsten (norm: tien bijeenkomsten van twee uur)
- de data en tijdstippen waarop de bijeenkomsten plaatsvinden (ook afhankelijk van de gewenste intensiteit/huiswerk deelnemers)
- de locatie waar de bijeenkomsten plaatsvinden (incl. de gewenste faciliteiten & versnaperingen)

Iedere bijeenkomst van twee uur bestaat uit twee delen. In het eerste deel lezen we gezamenlijk specifieke stukjes tekst, waarna we die bespreken om tot een beter begrip te komen. Na een korte pauze gaan we in het tweede uur een socratisch gesprek voeren over een voor de deelnemers betekenisvolle vraag die centraal staat tijdens de betreffende bijeenkomst.

Kosten
De totale kosten per deelnemer zijn afhankelijk van het totale aantal deelnemers en van een aantal specifieke kosten, te weten:
- de kosten voor de locatie
- de kosten voor de drankjes, hapjes per bijeenkomst (en de evt. service)
- de kosten voor de aanschaf van het boek dat we lezen/beschouwen
- de reiskosten voor de deelnemer
- de evt. reiskosten voor de begeleider van de Stichting Leren Filosoferen (n.v.t. in Amsterdam e.o.)
- de kosten voor de begeleiding vanuit de Stichting Leren Filosoferen (incl. handouts, voorbereiding, reistijd)

Normaal gesproken komen de kosten per persoon neer op ongeveer € 100,- (o.b.v. tien deelnemers, tien bijeenkomsten van twee uur, excl. de kosten voor de locatie & versnaperingen).

Interesse?
Indien u interesse heeft in het organiseren van een leesgroep, neemt u dan contact op met de Stichting Leren Filosoferen, per email via info@lerenfilosoferen.nl of telefonisch op nummer 0251-253824.