Global Thinking Project

Global Thinking Project: (y)our future!

De uitdagingen die deze tijd stelt, vragen van ons voorbij onze eigen grenzen te kijken en ons wereldburger te voelen. Dat we wereldwijd met elkaar verbonden zijn, wordt pijnlijk duidelijk gemaakt door de opeenstapeling van verschillende crises, waarmee we de afgelopen tijd zijn geconfronteerd en die iedereen op deze planeet treffen. We hebben niet alleen een financiële crisis, maar ook een voedsel-, drinkwater-, energie- en klimaatcrisis. Verder worden we ons steeds meer bewust van het feit dat we armoede en zich weer of nog steeds uitbreidende ziektes als malaria en aids moeten terugdringen, evenals de twee kanten van de welvaarts- en verdelingsproblematiek, honger en obesitas. Om maar te zwijgen van onderdrukte bevolkingsgroepen, oorlogsgebieden en groeiende spanningen tussen grote groepen mensen, al dan niet als gevolg van bovengenoemde crises.

Juist voor jonge mensen is denken over de toekomst eerder noodzakelijk dan wenselijk. Onze individuele toekomst is nauw verweven met onze gezamenlijke toekomst, zoals ook onze individuele acties van invloed zijn op onze gehele planeet. Om jongeren te inspireren de juiste keuzes te maken en op een positieve manier bij te dragen aan onze gezamenlijke toekomst, is het van groot belang dat jongeren leren zien wat de mogelijke paden zijn, leren hun mening te formuleren over wat het wenselijke pad is en wat hierin eigen mogelijkheden zijn. Het Global Thinking Project voorziet hierin. Daarmee volgt het de aanbeveling van de VO-raad, die stelt dat internationalisering in het voortgezet onderwijs meer aandacht verdient.

Begin 2010 is de eerste pilot het Global Thinking Project (GTP) van start gegaan en sindsdien volgt ieder jaar een nieuwe editie. Het GTP is een internationaliseringsproject waaraan vierdejaars leerlingen meedoen van twee scholen: het Gymnasium Felisenum (Velsen-Zuid) en de Hogere Meisjesschool Bloemhof in Stellenbosch, Zuid-Afrika. Van januari tot september werken op beide scholen groepjes leerlingen, onder begeleiding van docenten, aan uiteenlopende thema’s: energie, voedsel, klimaat, economie, arbeid, onderwijs, religie, gender role, gezondheidszorg en oorlog & vrede. Ter voorbereiding hebben de betrokken docenten een training in socratische gespreksvoering en in de scenariomethode gevolgd.

De basis van het project ligt in de socratische methode en de scenariomethode. Met behulp van deze methodes werken leerlingen toekomstscenario’s uit: ze verplaatsen zich naar het jaar 2023. Hierdoor komen ze met hun gedachten ‘los’ van het heden, stellen ze zich voor hoe de toekomst eruit ziet en worden ze zich bewust van hun eigen waarden, een aantal trends en onzekerheden. Interactieve groepsprocessen (socratische gesprekken, dialogen en gezamenlijke brainstormsessies) vormen de basis. Op deze wijze worden collectieve leerprocessengestimuleerd. Tijdens het project dienen de leerlingen een aantal opdrachten te voltooien, te weten:

1)    creëren van een waardenhiërarchie (individueel & per groep);
2)    beschrijving van een dag in je leven in 2023 (individueel, in het Engels);
3)    analyse van zekere en onzekere trends;
4)    komen tot een viertal scenario’s a.d.h.v. het gekozen thema en gerelateerde trends;
5)    ontwikkeling van en reflectie op de vier verschillende toekomstscenario’s;
6)    presentatie van de ontwikkelde toekomstscenario’s en gezamenlijke reflectie;
7)    formuleren en onderbouwen van beleidsadviezen: hoe kunnen onwenselijke trends worden omgebogen en hoe kan het meest ongewenste toekomstscenario worden voorkomen; hoe kunnen wenselijke trends verder worden gestimuleerd en hoe kan het meest gewenste toekomstscenario gerealiseerd worden.

De uitwerking van bovengenoemde opdrachten (incl. professionele rapportage) dienen te worden gepubliceerd in het Engels op de (nog te ontwikkelen) GTP-website, zodat leerlingen en docenten van andere scholen in de wereld daarvan kunnen leren/profiteren.

Scenario-onderwijs is zinvol omdat het een goede manier is om leerlingen te stimuleren na te denken over de toekomst en ze bewust(er) te laten worden van de wereld om hen heen. Met het GTP geven we leerlingen instrumenten om een kijk op het heden en de mogelijke toekomst te ontwikkelen. De scenariomethode als didactisch instrument wordt tevens als middel ingezet om specifieke leerdoelen te bereiken, zoals vakoverstijgend denken, het doen van onderzoek, samenwerken en het communiceren in de Engelse taal.

In het GTP worden leerlingen gestimuleerd in hun creativiteit en kritisch denkvermogen. Bovendien gaan leerlingen zich meer verantwoordelijk voelen voor ontwikkelingen op wereldschaal. Door het nastreven van deze doelstellingen, in combinatie met de samenwerking/communicatie met leerlingen elders in de wereld, zullen de deelnemende leerlingen zich meer wereldburger gaan voelen; één van de belangrijkste doelstellingen van dit project. Inmiddels is het GTP geïntegreerd in het schoolcurriculum maatschappijleer van het Gymnasium Felisenum, en doet naast de Bloemhofschool ook het Queens College in Queenstown (Zuid-Afrika) mee aan het eerstvolgende GTP (van maart tot juni 2013).

Voor meer informatie over het GTP, kijk op www.global-thinking.net, stuur een email naar info@lerenfilosoferen.nl of neem telefonisch contact op met Rudolf Kampers (projectleider GTP): 0251-253824.

Lees hier hoe Rudolf Kampers  een training verzorgde voor docenten in Stellenbosch, Zuid-Afrika.

Lees hier meer over het filosoferen vanuit de scenariomethode.

In het Tijdschrift voor Coaching van december 2012 verscheen Pubers denken over de toekomst, een artikel van Rudolf Kampers over het Global Thinking Project. Lees het artikel.