Filosoferen en de scenariomethode

Wat is de scenariomethode?
De scenariomethode is een methode waarin leerlingen zich verplaatsen naar de toekomst. Ze komen met hun gedachteproces ‘los’ van het heden, stellen zich voor hoe de toekomst eruit ziet en worden zich bewust van hun eigen waarden, een aantal trends en onzekerheden. Vooral het stimuleren van een collectief leerproces maakt deze methode interessant voor het onderwijs. Interactieve groepsprocessen (socratische gesprekken, dialogen en gezamenlijke brainstormsessies) vormen de basis van de methode, waarbij het Internet ondersteuning kan bieden. De methode wordt opgedeeld in zeven fases, te weten:

1)     creëren van je eigen waardenhiërarchie (individueel à tweetallen à groep)
2)     beschrijving van een dag in je leven in 2020 (ideaalbeeld, individueel)
3)     analyse van zekere en onzekere (toekomstige) trends
4)     komen tot een assenkruis a.d.h.v. een kernprobleem en drijvende krachten
5)     ontwikkeling en presentatie van vier verschillende toekomstscenario’s
6)     reflectie op de ontwikkelde toekomstscenario’s en bijbehorende filosofische vraag
7)     beschrijving van benodigde acties en/of plannen n.a.v. meest gewenste scenario

Waarom de scenariomethode in het onderwijs?
Scenario onderwijs is zinvol omdat het een goede manier is om leerlingen bewust te laten worden van de wereld om hen heen en van zichzelf. In deze snel veranderende en complexe wereld is het vrijwel noodzakelijk dat leerlingen instrumenten krijgen om op een actieve, toekomstgerichte wijze een kijk op het heden en mogelijke toekomsten te ontwikkelen. De scenariomethode als didactisch instrument kan als middel worden ingezet om specifieke leerdoelen te bereiken, zoals:

het denken buiten vaste kaders (o.a. flexibel en vakoverstijgend denken)
het onderzoeken van omgevingsfactoren
het herkennen van relevante maatschappelijke ontwikkelingen
het onderkennen van de complexiteit/onderlinge afhankelijkheid tussen systemen
het kiezen en toepassen van onderzoeksmethoden
het doen van historisch onderzoek
het samenwerken met anderen (inclusief samen kennis opbouwen via interactie)
het ontdekken dat er meerdere antwoorden mogelijk zijn
het leren omgaan met onzekerheid en verandering

Door toepassing van de scenariomethode ontwikkelen leerlingen hun creativiteit en (kritisch) denkvermogen. Bovendien kan de leerling zich meer verantwoordelijk gaan voelen voor hedendaagse ontwikkelingen. De methode zou het traditionele onderwijs uitdagender kunnen maken, waardoor leerlingen met meer plezier naar school gaan. De leerplicht en het leren voor een diploma kan immers prima samengaan met het concretiseren van ambities en idealen…

Klik hier voor meer informatie over de toepassing van de scenariomethode op het Gymnasium Felisenum in Velsen-Zuid (N-H).