Filosoferen over schoonheid

Twee belangrijke procesdoelen van het filosoferen zijn dat gespreksdeelnemers:
1) meer begrip voor elkaar krijgen en;
2) meer over zichzelf en hun eigen vooronderstellingen te weten komen (ken uzelf…).

De thema’s, suggesties en vragen in deze vaste rubriek geven gespreksleiders van filosofische gesprekken concreet lesmateriaal om deze doelen na te streven. Er zijn diverse mogelijkheden om met het thema ‘schoonheid’ aan de slag te gaan, alvorens erover te filosoferen, zoals:

Woordspin: de gespreksleider zet het woord ‘schoonheid’ op het bord, zet een cirkel er omheen en vraagt aan de deelnemers: ‘Wat is schoonheid?’. Hij/zij nodigt de deelnemers uit om kenmerken van schoonheid op te noemen en schrijft ze op.

Schrijfopdracht: Schrijf een verhaaltje, essay of een gedicht over schoonheid. Eventueel aanvullend: bij het schrijven houden de deelnemers rekening met de eigenschappen van schoonheid die bij punt 1 genoemd zijn. 

Zoekopdracht: Zoek in kranten, tijdschriften of andere publicaties (Internet, boeken, tijdschriften, posters, foto’s) voorbeelden van schoonheid. 

Museumopdracht: bezoek een museum en zoek het object dat jij het mooist vindt. Beschrijf thuis of op school waarom je dat object als mooiste object hebt gekozen. 

Kunstwerk zoeken: Welk kunstwerk in de gemeente waar jij woont, spreekt jou het meest aan? Probeer de gevoelens die het kunstwerk bij jou oproepen te beschrijven. 

Mogelijke start- en/of hulpvragen voor een filosofisch gesprek over schoonheid:
Wat is schoonheid? Wat betekent schoonheid voor jou? Hoe ervaar je schoonheid?
Welke soorten schoonheid kunnen we van elkaar onderscheiden?
Wanneer is iets mooi voor iedereen? Wanneer weet je zeker dat iets mooi is?
Hoe kan je zien of merken dat iemand (n)iets om schoonheid geeft?
Hoe zou het zijn als alles mooi was?
Wat is de invloed van jouw familie op jouw beleving ten aanzien van schoonheid?
Wat heeft smaak met schoonheid te maken?
Wat heeft je karakter met schoonheid te maken? Wat betekent innerlijke schoonheid?
Wat heeft kunst met schoonheid te maken? Wat is kunst?
Wat heeft je lichaam, gezondheid of je leeftijd met schoonheid te maken?
Wat heeft geluk met schoonheid te maken?
Wat heeft liefde met schoonheid te maken?
Wat heeft spiritualiteit met schoonheid te maken? En religie?
Welke waarden horen bij het begrip schoonheid?
Wat vond je vroeger mooi en nu niet meer (en andersom)?

Een andere mogelijkheid om een filosofisch gesprek over schoonheid of kunst te voeren, is de mogelijke betekenissen van uitspraken te bespreken, zoals:

  • ‘Een kunstenaar maakt de schoonheid niet, hij zorgt ervoor dat je haar kunt zien’
  • ‘Ieder mens is een kunstenaar’
  • Kunst is een middel om geestelijke inhouden aanschouwelijk te maken voor onze zintuiglijke waarneming’

Mogelijke vervolgopdrachten n.a.v. filosofische gesprekken over ‘schoonheid’:
Tekenopdracht: laat in een tekening of schilderij zien wat schoonheid voor jou betekent.
Beeldende vorming: bedenk hoe en met welke materialen je schoonheid kunt weergeven.
Schrijfopdracht (aanvullend): beschrijf de mooiste vorm van schoonheid in jouw leven.
Drama: bedenk een opvoering waarin het duidelijk gaat om ‘schoonheid’ (& uitvoeren).